Zamach stanu w Korei. Były prezydent przed sądem

Podstawą aktu oskarżenia jest artykuł 87 południowokoreańskiego kodeksu karnego, dotyczący najpoważniejszych przestępstw przeciwko państwu.

Według śledczych Jun dopuścił się wywołania buntu w celu naruszenia konstytucji, co w praktyce oznacza próbę siłowego sparaliżowania organów władzy i podporządkowania ich decyzjom prezydenta.

Prokuratura nie ma wątpliwości, że działania byłej głowy państwa przekroczyły granice uprawnień konstytucyjnych i stanowiły bezpośrednie zagrożenie dla demokratycznego ustroju.

W mowie końcowej specjalny zespół prokuratorski podkreślał, że sprawa Juna nie jest jedynie rozliczeniem jednostki, lecz testem dla państwa prawa.

– Musimy pokazać, że Republika Korei potrafi chronić porządek konstytucyjny poprzez wymiar sprawiedliwości karnej, surowo karząc niszczenie konstytucji przez elity – argumentowali śledczy, porównując skalę zarzutów do krwawych przewrotów z przeszłości kraju.

Zdaniem oskarżenia tolerowanie takich działań oznaczałoby przyzwolenie na przyszłe próby siłowego przejmowania władzy przez elity polityczne.

65-letni Jun konsekwentnie broni swojej decyzji o wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 2024 roku. Twierdzi, że miał on charakter ostrzegawczy i symboliczny, a jego celem było zapobieżenie paraliżowi administracyjnemu państwa.

Były prezydent przekonywał, że działał w obliczu zagrożenia ze strony – jak to określał – „komunistycznych sił antypaństwowych”. W trakcie procesu nazwał swój dekret „oświeceniowym” i nie wyraził skruchy wobec obywateli za chaos, jaki wywołały jego decyzje.

Zdaniem ekspertów prawa karnego szanse na łagodny wyrok są minimalne. Sąd już wcześniej wyznaczył jasną linię orzeczniczą w sprawach związanych z wprowadzeniem stanu wojennego.

W styczniu były premier Han Duk Su został skazany na 23 lata więzienia za kluczową rolę w próbie zamachu stanu. Z kolei w lutym były minister spraw wewnętrznych Li Sang Min usłyszał wyrok siedmiu lat pozbawienia wolności. W obu przypadkach sąd uznał, że użycie wojska wobec parlamentu stanowiło pucz przeciwko konstytucji.

Sprawa Juna wywołuje ogromne napięcia polityczne. Opozycyjna Partia Demokratyczna domaga się – jak to określa – „historycznego wyroku”, który miałby jednoznacznie potwierdzić prymat prawa nad władzą wykonawczą.

Jej przedstawiciele ostrzegają, że orzeczenie inne niż najwyższy wymiar kary uznają za podważenie fundamentów demokracji i „sądowy zamach stanu”.

Czwartkowy wyrok zamknie 443-dniową sagę, zapoczątkowaną wieczorem 3 grudnia 2024 roku. Po ogłoszeniu stanu wojennego wojsko – na rozkaz prezydenta – wtargnęło do gmachu Zgromadzenia Narodowego, wybijając szyby i próbując aresztować deputowanych.

Mimo użycia siły parlamentarzyści zdołali się zebrać i jednomyślnie uchylili stan wojenny, zmuszając wojsko do wycofania się po kilku godzinach chaosu. To wydarzenie otworzyło drogę do odsunięcia Juna od władzy i postawienia go przed sądem.

W połowie stycznia były prezydent został już skazany na pięć lat więzienia za nadużycie władzy, w tym wykorzystanie ochrony prezydenckiej do blokowania próby aresztowania.

Ostatnim przywódcą sądzonym w Korei Południowej za zamach stanu był Czon Du Hwan, który w 1996 roku usłyszał wyrok dożywocia, a rok później został ułaskawiony.

Choć prokuratura domaga się kary śmierci, Korea Południowa od lat pozostaje krajem abolicjonistycznym w praktyce. Ostatnią egzekucję wykonano tam w grudniu 1997 roku.

Dlatego nawet jeśli sąd przychyli się do wniosku oskarżenia, wyrok może mieć przede wszystkim znaczenie symboliczne – jako najmocniejsze możliwe potępienie próby obalenia konstytucyjnego porządku.