Patostreaming wśród dzieci rośnie. Alarmujące dane z raportu UKE – wywiad z ekspertem

Patostreaming to nie tylko internetowa „patologia” oglądana z boku. To zjawisko, które działa na emocje, szokuje i przyciąga uwagę właśnie dlatego, że przekracza granice.

Twórcy takich transmisji zarabiają między innymi na wpłatach od widzów, a za pieniądze potrafią wykonywać kolejne skandaliczne działania, wdawać się w bójki albo podejmować zachowania ryzykowne. Problem polega na tym, że dla części młodych odbiorców nie jest to już margines internetu, ale jeden z jego codziennych elementów.

Im częstszy kontakt z takimi materiałami, tym łatwiej oswoić się z przemocą, upokorzeniem i skrajnym zachowaniem.

O wpływie takich materiałów na młodych ludzi mówiła w rozmowie z PAP Marta Wojtas z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, koordynatorka Poradni Dziecko w Sieci. Jak podkreśliła, patostreamy promują zachowania autodestrukcyjne i antyspołeczne. Mogą dotyczyć przemocy, używania substancji, narażania zdrowia, a także działań niebezpiecznych dla innych. Najbardziej niepokojące jest jednak to, jak takie treści zmieniają sposób myślenia dzieci. Ekspertka powiedziała wprost:

Podobnie ocenia sytuację dr hab. n. med. Andrzej Silczuk, psychiatra i kierownik Zakładu Psychiatrii Środowiskowej na Wydziale Nauk o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jego zdaniem same deklaracje małoletnich są już alarmujące, bo ujawnienie takiego zachowania wymaga woli i świadomości. Jak zaznaczył: 

To ważna uwaga, bo pokazuje, że skala zjawiska może wykraczać poza oficjalne wyniki badań.

Dr hab. Andrzej Silczuk zwrócił uwagę także na inny wymiar tego zjawiska, czyli treści o charakterze seksualnym. Jego zdaniem dzieci często nie dostają rzetelnych narzędzi do oceny tego, co oglądają w sieci.

Jak powiedział: 

Dodał też, że w tej sferze również można podejrzewać obecność treści o charakterze patostreamingowym, opartych na przemocy, poniżeniu czy zachowaniach przekraczających normy. To szczególnie groźne, bo młody odbiorca może uznać takie wzorce za prawdziwy obraz relacji, bliskości i seksualności.

Na mechanizm oglądania patotreści zwraca uwagę również dr Karol Jachymek z Uniwersytetu SWPS, kierownik Obserwatorium Praktyk Medialnych. Zauważa on, że wiele dzieci nie do końca rozumie, że ma do czynienia z czymś szkodliwym. Jedni oglądają takie materiały z fascynacji, inni z ciekawości, jeszcze inni dlatego, że rozmawiają o nich koledzy albo trafili na nie przypadkiem.

To ważne rozróżnienie, bo pokazuje, że nie każdy kontakt z patostreamingiem wynika z świadomego wyboru. Część dzieci wpada w ten świat dlatego, że algorytmy, znajomi albo popularni influencerzy po prostu prowadzą je do takich treści.

Badanie Urzędu Komunikacji Elektronicznej pokazało też, że niemal połowa respondentów oglądała gale FAME MMA. Wysokie wyniki odnotowano nie tylko wśród nastolatków, ale również w grupie dzieci od 7 do 9 lat.

To pokazuje, jak mocno kultura internetowego widowiska, opartego na konflikcie, skandalu i prowokacji, przenika do codzienności najmłodszych. Zdaniem doktora Karola Jachymka dużą odpowiedzialność ponoszą tu platformy społecznościowe.

Jak podkreślił:

Swoje ustalenia przedstawił też NASK, który w raporcie „Nastolatki” wskazał, że jedna piąta młodych osób natrafiła w internecie na treści wulgarne, obsceniczne albo przemocowe. Niepokojące są również dane dotyczące rodziców. Prawie co trzeci nie potrafi jednoznacznie powiedzieć, czy jego dziecko ogląda patostreamy.

To wyraźny sygnał, że internetowe życie dzieci wciąż zbyt rzadko staje się tematem zwykłych, codziennych rozmów w domu. Nie chodzi o pełną kontrolę, ale o obecność, zainteresowanie i budowanie w dziecku odporności na szkodliwe treści. Bez tego granica między rozrywką a realnym zagrożeniem będzie zacierać się coraz bardziej.