Trybunał Konstytucyjny bada wybór sędziów do KRS. Możliwe zmiany w systemie

Rozstrzygnięcie tej sprawy może mieć bezpośredni wpływ na sposób funkcjonowania jednego z najważniejszych organów odpowiedzialnych za nominacje sędziowskie w Polsce, a także na trwający proces wyboru jego członków.

Krajowa Rada Sądownictwa kwestionuje przepisy obowiązujące od reformy z 2017 roku, zgodnie z którymi 15 sędziów-członków Rady wybiera Sejm. W swoim wniosku wskazuje na możliwe naruszenia konstytucyjnych zasad, w tym równego dostępu do służby publicznej oraz prawa do sprawiedliwej procedury.

Jak podkreślono, zasady wyboru powinny być obiektywne i przejrzyste, tak aby umożliwiały udział:

Zdaniem autorów wniosku obecne regulacje mogą prowadzić do ograniczenia dostępu do procedury wyborczej, szczególnie poprzez uzależnienie niektórych decyzji od organów władzy wykonawczej.

Jednym z najbardziej spornych elementów przepisów jest procedura weryfikacji kandydatów. Zgodnie z nią marszałek Sejmu zwraca się do ministra sprawiedliwości o potwierdzenie statusu sędziego osób popierających kandydaturę.
KRS podkreśla, że „szef MS nie jest organem władnym decydować kto jest, a kto nie jest sędzią”, co – w ocenie Rady – może prowadzić do nadużyć.

Dodatkowo problematyczna jest kwestia odwołań od decyzji marszałka Sejmu. Wnioskodawcy wskazują, że choć formalnie istnieje możliwość złożenia skargi, to w praktyce „kandydat na członka Rady de facto nie ma realnego prawa do rozpatrzenia odwołania przez sąd”. 

To rodzi poważne wątpliwości co do zgodności tych przepisów ze standardami państwa prawa i zasadą sprawiedliwego procesu.

Spór wokół Krajowej Rady Sądownictwa trwa od lat i ma wyraźny wymiar polityczny. Zmiany wprowadzone w 2017 roku przez rządzących spotkały się z krytyką zarówno w kraju, jak i na arenie międzynarodowej. W ostatnich latach także europejskie trybunały wskazywały na problemy związane z procedurą powoływania sędziów.

Obecnie sytuację dodatkowo komplikuje trwający proces wyboru nowych członków KRS przez Sejm oraz napięcia wokół funkcjonowania samego Trybunału Konstytucyjnego.