Romowie i Polacy uczcili 83. rocznicę utworzenia Zigeunerlager w Auschwitz

Podczas uroczystości na terenie Judenrampe – bocznicy kolejowej między Auschwitz I a Auschwitz II-Birkenau – przypomniano dramatyczny początek jednej z najtragiczniejszych kart w historii Romów. 26 lutego 1943 roku rozpoczęły się masowe deportacje Romów i Sinti do wydzielonej części Birkenau, gdzie Niemcy utworzyli osobny obóz rodzinny.

–  Często patrzymy na to poprzez liczby, ale przecież za tymi wagonami (którymi Niemcy deportowali Romów do obozów – PAP) stali konkretni ludzie: rodziny, które miały swoje plany, marzenia; które po prostu chciały żyć. I to o nich chcemy dzisiaj opowiadać – podkreślano podczas obchodów.

To właśnie los tych ludzi był głównym tematem uroczystości – przywrócenie imienia i historii ofiarom, które przez dekady pozostawały na marginesie pamięci zbiorowej.

Judenrampe była jednym z pierwszych punktów selekcji deportowanych z okupowanej Europy. To tutaj wysiadali Żydzi oraz Romowie przywożeni transportami kolejowymi do Auschwitz. W tym symbolicznym miejscu zapalono znicze, oddając hołd ofiarom romskiego Holokaustu.

W samym Zigeunerlager Niemcy uwięzili blisko 23 tysiące Romów i Sinti, w tym kobiety, osoby starsze oraz około 11 tysięcy dzieci, które stały się ofiarami chorób, głodu oraz pseudomedycznych eksperymentów.

Warunki panujące w Zigeunerlager były skrajnie nieludzkie. Przeludnienie, brak podstawowej higieny oraz głód prowadziły do epidemii, w szczególności tyfusu i biegunki głodowej. Najbardziej cierpiały dzieci, które masowo umierały z wycieńczenia i chorób.

Kulminacją tej tragedii była noc z 2 na 3 sierpnia 1944 roku, kiedy około 4,3 tysiąca ostatnich więźniów romskich zostało zamordowanych w komorach gazowych, a obóz cygański ostatecznie zlikwidowano. Data 2 sierpnia do dziś jest obchodzona jako Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti.

Przypomniano również, że Auschwitz pozostaje symbolem Zagłady wielu narodów. Łącznie w kompleksie obozowym Niemcy zamordowali co najmniej 1,1 miliona ludzi, głównie Żydów, ale także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i przedstawicieli innych narodów.

Upamiętnienie romskich ofiar ma szczególne znaczenie edukacyjne. Pamięć o Holokauście Romów pozwala pełniej zrozumieć skalę i charakter nazistowskich zbrodni, a także przeciwdziałać wykluczeniu i zapomnieniu, które przez lata towarzyszyło tej części historii.