Badanie Banku Pocztowego: Seniorzy ostrożni w internecie, ale oszustwa nadal skuteczne

Wyniki wskazują, że z próbą oszustwa zetknęło się 46 proc. seniorów, co oznacza spadek o 3 pkt proc. względem 2024 r. Mimo tego, problem nadal jest poważny, bo aż 12 proc. przypadków zakończyło się skutecznym wyłudzeniem.

Prawie połowa seniorów miała kontakt z próbą oszustwa, a 12 proc. takich prób okazało się skutecznych.

Badanie Banku Pocztowego pokazuje, że wśród najczęściej stosowanych metod przestępczych dominują oszustwa podszywające się pod codzienne sytuacje i instytucje zaufania publicznego. Seniorzy najczęściej wskazywali oszustwa „na dopłatę do paczki” oraz oszustwa „na pracownika banku” – oba po 17 proc. Z kolei wyłudzenia przez e-mail i SMS stanowiły 16 proc. przypadków.

Autorzy badania zwrócili uwagę, że poczucie bezpieczeństwa seniorów w porównaniu z ubiegłym rokiem ustabilizowało się. Oznacza to, że choć zagrożenia nadal są realne, nie ma sygnałów o gwałtownym pogorszeniu sytuacji w skali ogólnej.

Z badania wynika również, że wiedza osób starszych na temat najpopularniejszych metod wyłudzania rośnie. Cytowany w badaniu dyrektor biura komunikacji i PR Banku Pocztowego Bartosz Trzciński podkreślił, że zwiększa się znajomość metod nadużyć.

Jako przykład podano tzw. metodę na fotowoltaikę, której rozpoznawalność wzrosła z 21 proc. trzy lata temu do 34 proc. obecnie. Jednocześnie 71 proc. seniorów zna oszustwo dotyczące dopłaty do paczki, a 72 proc. – oszustwo polegające na podszywaniu się pod pracownika banku.

Najbardziej rozpoznawalną metodą pozostaje jednak klasyczne oszustwo „na wnuczka”, które potrafi wskazać 85 proc. seniorów. Autorzy badania odnotowali tu jednak spadek o 4 pkt proc. w porównaniu z 2024 r.

Autorzy badania zaznaczyli, że mimo wzrostu świadomości, seniorzy mają ograniczoną wiedzę na temat nowszych, typowo internetowych form oszustw. W danych widoczny jest kontrast pokoleniowy: im starsza grupa, tym mniejsza znajomość zagrożeń związanych np. z oszustwami w grach online, deepfake’ami czy wiadomościami hakerskimi opartymi na szantażu.

Podobnie wypadło porównanie rozpoznawalności phishingu, czyli prób wyłudzania danych. Badanie pokazało, że zjawisko to częściej rozpoznają młodzi niż seniorzy. W ocenie autorów wskazuje to, że osoby starsze – mimo większej ostrożności – słabiej orientują się w cyfrowych mechanizmach oszustw, które dominują dziś w sieci.

Badacze wskazali, że seniorzy lepiej rozpoznają klasyczne wyłudzenia, ale gorzej orientują się w nowych oszustwach cyfrowych.

Seniorzy wskazali również, jakie działania ich zdaniem chronią przed oszustwami. 78 proc. uważa, że kluczowa jest asertywność w kontaktach z nieznajomymi. Około połowa badanych uznała natomiast, że rozmowy z dziećmi o zagrożeniach są skuteczną formą ochrony.

Gdy dochodzi do podejrzenia próby oszustwa, seniorzy najczęściej reagują w sposób formalny – kontaktując się z instytucjami. W pierwszej kolejności 37 proc. zwraca się do banku, a 32 proc. zgłasza sprawę na policję.

Autorzy badania podkreślili też odmienną percepcję zagrożeń wśród różnych grup wiekowych. Seniorzy czują się mniej pewnie w internecie, ale lepiej rozpoznają klasyczne oszustwa. Młodzież natomiast swobodniej porusza się online, jednak – według autorów – częściej lekceważy zagrożenia w prawdziwym życiu.

Z badania wynika też, że seniorzy częściej uważają, iż każdy, niezależnie od wieku, może zostać oszukany. Przykładowo przy piramidach finansowych taki pogląd zadeklarowało 51 proc. seniorów, natomiast młodzież częściej przypisuje poszczególne typy oszustw konkretnym grupom wiekowym.

Badanie zostało zrealizowane przez SW Research na grupie 1032 osób. Wzięli w nim udział:

• seniorzy w wieku 60+ (368 osób),

• ich dzieci w wieku 40+ (363 osoby),

• młodzież w wieku 15–18 lat (301 osób).