Depresja a stan zapalny. U części pacjentów choroba ma podłoże immunologiczne

Według analiz, takie mechanizmy mogą dotyczyć nawet około 30 proc. chorych, a kluczową rolę odgrywa u nich łagodny, przewlekły stan zapalny, który wpływa zarówno na obraz choroby, jak i skuteczność leczenia.

Badania epidemiologiczne na dużych grupach pokazują powiązania pomiędzy stanem zapalnym a występowaniem zaburzeń psychicznych. Co szczególnie istotne, stan zapalny nie musi być wyłącznie skutkiem depresji – może pojawiać się wcześniej.

W jednym z badań prospektywnych, obejmującym 585 279 uczestników, wykazano, że podwyższone poziomy markerów zapalnych na starcie obserwacji (m.in. CRP) wiązały się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju objawów afektywnych i psychotycznych w trakcie aż 30 lat obserwacji.

To ważny sygnał, że u części osób mechanizmy immunologiczne mogą być jednym z czynników uruchamiających problem, a nie tylko jego „efektem ubocznym”.

Depresja o podłożu immunologicznym bywa określana jako stan, w którym dominują objawy powiązane z obniżoną energią oraz zaburzeniami metabolicznymi. W tym ujęciu przewlekły, niskiego stopnia stan zapalny wpływa na funkcjonowanie organizmu i mózgu, a sam przebieg depresji bywa trudniejszy.

Najważniejsze cechy tego podtypu to:

• objawy związane z brakiem energii i przewlekłym zmęczeniem,

  Reklama

• częstsze współwystępowanie problemów metabolicznych,

• gorsze rokowania,

• słabsza odpowiedź na leki przeciwdepresyjne.

Lek. Katarzyna Sadowska z Centrum Terapii Dialog podkreśla, że podwyższone wskaźniki stanu zapalnego są obserwowane w badaniach prowadzonych na różnych poziomach biologicznych.

Kluczowe jest jednak zastrzeżenie: nie dotyczy to każdego pacjenta z depresją.

Wnioski z badań idą dalej niż sama depresja. Coraz częściej zwraca się uwagę, że dysregulacja układu odpornościowego może działać jak wspólny mechanizm biologiczny prowadzący do cięższych objawów w różnych diagnozach psychiatrycznych.

Potwierdzają to analizy wskazujące, że nasilenie choroby w różnych zaburzeniach psychiatrycznych może być powiązane z podwyższonym poziomem cytokin prozapalnych.

To oznacza, że reakcja zapalna nie jest "tłem” – może wpływać na sam rdzeń objawów.

Przyczyn przewlekłego stanu zapalnego u osób z depresją może być wiele. Wśród możliwych źródeł wymienia się m.in.:

• predyspozycję immunogenetyczną,

• infekcje,

• zaburzenia regulacji osi podwzgórze–przysadka–nadnercza,

• dysregulację metabolizmu,

• czynniki stylu życia,

  Reklama

• traumę wczesnodziecięcą.

Belgijscy naukowcy wskazują, że do podatności na przewlekłe zaburzenia odporności mogą przyczyniać się predyspozycje genetyczne i stres we wczesnym dzieciństwie, natomiast czynniki takie jak infekcje, choroby autoimmunologiczne czy niekorzystny styl życia mogą pełnić rolę wyzwalaczy utrzymującego się stanu zapalnego.

Badacze opisują mechanizmy, przez które przewlekły stan zapalny może przekładać się na objawy depresyjne. Zwracają uwagę, że może powstawać pętla stanu zapalnego i stresu, która oddziałuje na kilka kluczowych układów biologicznych, m.in. na oś HPA, mitochondria i szlaki metaboliczne.

Jednym z istotnych elementów jest również ryzyko pogorszenia neuroplastyczności, czyli zdolności mózgu do adaptacji i reorganizacji – kluczowej dla zdrowienia.