Czarzasty: Kandydaci koalicji do TK będą znani w lutym lub na początku marca

W środę Sejm rozpoczął trzydniowe posiedzenie, a w piątek ma się odbyć kolejne – czwarte już – głosowanie nad dwiema kandydaturami zgłoszonymi przez klub PiS do TK. Chodzi o posła Marka Asta oraz prof. prawa Artura Kotowskiego.

Do tej pory, w 2024 roku, procedura wyboru sędziów TK była uruchamiana kilkukrotnie, ale kandydatów zgłaszał wyłącznie PiS, a głosowania kończyły się brakiem wymaganej większości. Co więcej, sejmowa komisja sprawiedliwości i praw człowieka w grudniu ubiegłego roku negatywnie zaopiniowała obecne kandydatury.

Czarzasty nie ukrywał, że zmiana podejścia koalicji rządowej jest zauważalna. Pytany, dlaczego rządzący dopiero teraz chcą wypełniać wakaty w TK, odpowiedział krótko: podjęto decyzję o obsadzeniu, wcześniej jej nie podejmowano.

Marszałek zapewnił też, że koalicja jest gotowa do rozpoczęcia procedury zgłaszania kandydatów – ale dopiero po piątkowych decyzjach Sejm ma ruszyć dalej z tym procesem.

Na pytanie o to, kiedy opinia publiczna pozna nazwiska kandydatów koalicji, Czarzasty odpowiedział z typową ostrożnością. Przyznał, że najgorsze jest wskazanie dokładnej daty, bo potem trzeba się z niej tłumaczyć.

Jednocześnie padła jednak wyraźna deklaracja: Najbardziej prawdopodobny termin to luty, ewentualnie początek marca.

Marszałek wprost podkreślił też, że wytypowanie kandydatów nie jest wyłącznie kwestią polityczną – wymaga wcześniejszych konsultacji i zgody konkretnych osób na możliwe komplikacje.

Sytuacja kadrowa w Trybunale Konstytucyjnym jest trudna. Od drugiej połowy grudnia ubiegłego roku, na 15 stanowisk, aż sześć pozostaje nieobsadzonych. Dodatkowo w 2026 roku kończą się kadencje dwóch kolejnych sędziów: Andrzeja Zielonackiego (28 czerwca) oraz Justyna Piskorskiego (18 września).

W praktyce oznacza to, że temat obsady TK będzie wracał regularnie i stanie się jedną z ważniejszych instytucjonalnych osi sporu polityczno-prawnego w nadchodzących miesiącach.

Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego wybierani są indywidualnie, na dziewięcioletnią kadencję, przez Sejm. Wymagana jest: bezwzględna większość głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Wnioski w sprawie wyboru sędziego TK może złożyć minimum 50 posłów lub Prezydium Sejmu.

W tle trwającego sporu o obsadę wakatów w Trybunale pozostaje ostry konflikt wokół legalności jego składu. W marcu 2024 roku Sejm przyjął uchwałę, w której uznał m.in., że dwaj obecnie orzekający w TK – Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski – nie są sędziami TK.

Od podjęcia tej uchwały wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw, co oznacza poważny kryzys systemowy dotyczący rangi rozstrzygnięć Trybunału.

Dodatkowo w połowie grudnia ubiegłego roku Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że polski TK naruszył podstawowe zasady prawa UE, m.in. nie respektując wyroków TSUE. Według TSUE instytucja nie spełnia wymogów niezawisłości, ponieważ wystąpiły nieprawidłowości przy powołaniu części członków i byłej prezes Julii Przyłębskiej.

Premier Donald Tusk po tym wyroku stwierdził, że daje on „zielone światło” do naprawy Trybunału, a skład TK ma być „systematycznie uzupełniany”.