Elbląg ma najmłodszą starówkę w Polsce. Miasto świętuje świętuje 780 lat

Dawny Elbląg był znaczącym miastem hanzeatyckim, rozwijającym się dynamicznie przez wieki. Dziś jednak jego historia widoczna jest nie tylko w archiwach, ale też w przestrzeni miejskiej, która została niemal całkowicie odbudowana od podstaw.

W lutym 1945 roku Stare Miasto w Elblągu zostało niemal doszczętnie zniszczone podczas walk Armii Czerwonej z wojskami III Rzeszy. Zniszczeniu uległo około 90 proc. zabudowy.

Ocalały jedynie nieliczne obiekty, takie jak katedra św. Mikołaja, Brama Targowa oraz fragmenty kościoła Mariackiego. To była jedna z największych strat urbanistycznych w tej części Polski.

Po wojnie odbudowa nie ruszyła od razu. Jak podkreśliła wiceprezydent Elbląga Katarzyna Wiśniewska, „Stare Miasto w Elblągu było zlokalizowane na uboczu odradzającego się po wojnie miasta. Jego odbudowa nie była kwestią priorytetową”. Przez lata teren ten pozostawał niezagospodarowany, co – paradoksalnie – okazało się dla miasta korzystne.

Przełom nastąpił dopiero pod koniec lat 70., kiedy w Elblągu pojawiła się prof. Maria Lubocka-Hoffman, wojewódzka konserwator zabytków. To ona stworzyła koncepcję retrowersji, czyli odbudowy opartej na historycznym układzie miasta, ale z wykorzystaniem współczesnej architektury. Jak wyjaśniła Katarzyna Wiśniewska, „

Odbudowę poprzedziły szeroko zakrojone badania archeologiczne prowadzone pod kierunkiem Tadeusza Nawrolskiego. Pozwoliły one dokładnie odtworzyć układ ulic i działek.

Na tej podstawie powstała koncepcja, która połączyła historię z nowoczesnością. Pierwsze inwestycje ruszyły na początku lat 90., a proces odbudowy trwa do dziś.

Dziś elbląska starówka jest często określana jako „nówka-starówka”. To określenie dobrze oddaje jej charakter – jest najmłodszą starówką w Polsce, choć opartą na średniowiecznym układzie urbanistycznym. W opinii mieszkańców to miejsce tętniące życiem, które pełni funkcję centrum miasta.

Nie brakuje jednak głosów, że zabudowa powinna zostać wiernie odtworzona. Wiceprezydent Katarzyna Wiśniewska odnosi się do tego jednoznacznie:

Zamiast tego Elbląg postawił na autentyczność i czytelność historii. Obecnie odbudowa wciąż trwa – powstają kolejne kwartały i pierzeje.