Sondaż CBOS: Polacy za odebraniem orderu Zełenskiemu

Ten pozorny paradoks jest kluczem do zrozumienia dzisiejszych nastrojów społecznych wobec wschodniego sąsiada. Decyzję prezydenta negatywnie ocenia 28 procent badanych. Co ciekawe, opinie na temat konsekwencji tego kroku dla Polski są już znacznie bardziej podzielone niż ocena samej decyzji.

Co ciekawe 41 proc. respondentów uważa, że decyzja Nawrockiego o odebraniu odznaczenia prezydentowi Ukrainy przyniosła Polsce więcej strat niż korzyści, a dokładnie tyle samo, również 41 proc., twierdzi coś przeciwnego, że korzyści przeważają nad stratami.

Tę rozbieżność tłumaczy inny wynik badania: 84 proc. Polaków zgadza się, że państwo powinno reagować, gdy inny kraj gloryfikuje postaci odpowiedzialne za zbrodnie na Polakach. Ale już kwestia, czy Ukraińcy mają prawo do własnych bohaterów narodowych, nawet jeśli w polskiej historii zapisali się negatywnie, dzieli społeczeństwo niemal po równo: 44 proc. się z tym zgadza, a 42 proc. jest przeciwnego zdania.

Respondenci trafnie odczytują polityczny wymiar tego sporu, ponieważ aż 73 proc. zgadza się z twierdzeniem, że politycy zarówno polscy, jak i ukraińscy podsycają wzajemne konflikty dla własnych korzyści. Jeszcze więcej, bo 80 procent, uważa, że na tym sporze zyskuje przede wszystkim Rosja.

To przekonanie idzie w parze z jasnym postulatem współpracy. 75 procent badanych chce, żeby oba kraje skupiły się na wspólnym bezpieczeństwie, a nie na dzielących je kwestiach historycznych. 52 procent uważa, że Polska i Ukraina mają dziś więcej wspólnych celów niż rozbieżności, przeciwnego zdania jest 31 procent.

Wśród priorytetów w relacjach z Ukrainą Polacy najczęściej wskazywali współpracę na rzecz bezpieczeństwa, 61 procent. Dalej uplasowały się dobre relacje sąsiedzkie z wynikiem 46 procent, właściwe upamiętnienie ofiar rzezi wołyńskiej z wynikiem 43 procent, wzmocnienie pozycji Polski jako regionalnego lidera z wynikiem 41 proc. oraz udział polskich firm w odbudowie Ukrainy z wynikiem 40 proc.

Najciekawszą częścią badania jest podział społeczeństwa na trzy grupy, dokonany przez samych analityków CBOS. Najliczniejsi są moraliści, stanowiący 46 procent badanych. To grupa przyjmująca bardziej konfrontacyjne stanowisko wobec polityki ukraińskiej. Aż 95 procent z nich popiera decyzję o odebraniu orderu Zełenskiemu, a 99 proc. uważa, że bez rozliczenia przeszłości nie da się zbudować dobrych relacji z Ukrainą.

Drugą grupą są pragmatycy, 34 procent respondentów, silniej skupieni na przyszłości i współpracy. Wśród nich aż 70 procent uważa, że Ukraińcy mają prawo do własnych bohaterów, mimo ich negatywnej roli w polskiej historii, a tyle samo, 70 procent, krytycznie ocenia decyzję prezydenta w sprawie orderu. Niemal wszyscy pragmatycy, bo 96 procent, chcą, żeby spory historyczne zeszły na dalszy plan wobec zagrożenia rosyjskiego.

Najmniej liczną grupą są wycofani, 20 procent badanych, częściej niepotrafiący jednoznacznie określić swojego stanowiska. Mimo to 54 procent z nich popiera decyzję Nawrockiego, a 55 procent zgadza się z potrzebą współpracy polsko-ukraińskiej.

Obraz, który wyłania się z tego sondażu, jest bardziej złożony niż prosty podział na zwolenników i przeciwników twardej linii wobec Kijowa. Czy Polacy masowo cierpią masowo na jakiś rodzaj rozdwojenia jaźni skoro potrafią jednocześnie popierać gest polityczny wymierzony w symboliczne uhonorowanie kontrowersyjnych postaci historycznych i domagać się realnej współpracy w obliczu wspólnego zagrożenia?

To rozróżnienie między emocjami związanymi z pamięcią historyczną a chłodną kalkulacją bezpieczeństwa wydaje się dziś głębsze niż podziały partyjne. Badanie CBOS przeprowadzono w dniach od 2 do 12 lipca 2026 roku na próbie 938 pełnoletnich mieszkańców Polski.