PE karci Zełenskiego za UPA. Kluczowy głos frakcji KO

Rezolucja dotyczy procesu akcesyjnego Ukrainy do Unii Europejskiej, a wątek Ukraińskiej Armii Powstańczej wpisano do niej poprzez poprawki, które zgłosiła większość frakcji. Ostatecznie izba przyjęła poprawkę zaproponowaną przez Europejską Partię Ludową, głosowaną w pięciu częściach. Skala poparcia nie pozostawia złudzeń, bo za jej piątą częścią opowiedziało się 592 europosłów, przeciw było 42, a 11 wstrzymało się od głosu.

To istotne, bo pokazuje, że sprzeciw wobec gloryfikacji UPA nie jest polskim odosobnionym stanowiskiem, lecz opinią przytłaczającej większości europarlamentu. Za sukcesem stoi Koalicja Obywatelska i tu dochodzimy do wątku, który w polskiej debacie schodzi na dalszy plan, a jest kluczowy.

Przyjęta poprawka wyszła od Europejskiej Partii Ludowej, czyli tej samej frakcji, do której należą Koalicja Obywatelska i Polskie Stronnictwo Ludowe. To europejska rodzina polityczna rządzącej koalicji przeforsowała stanowisko, które w praktyce broni pamięci polskich ofiar.

Twarzą tych zabiegów był europoseł KO Andrzej Halicki, szef polskiej delegacji w tej frakcji. Jak podkreślał, autorem niepotrzebnej eskalacji napięcia jest prezydent Zełenski, a gloryfikowanie sprawców takich zbrodni nie mieści się w europejskich wartościach. W jego ocenie samo odniesienie się przez izbę do tej sprawy jest poważnym ostrzeżeniem skierowanym do Kijowa.

Trzeba jednak uczciwie oddać, że w tej akurat sprawie polska scena polityczna mówiła jednym głosem. Własne, ostrzejsze poprawki zgłosili także europosłowie Prawa i Sprawiedliwości z frakcji Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. Michał Dworczyk przypominał, że UPA odpowiada za wymordowanie około 100 tysięcy cywilów, głównie polskich kobiet i dzieci, choć wśród ofiar znaleźli się również Żydzi, Czesi oraz Ukraińcy ratujący swoich sąsiadów.

Politycy PiS domagali się między innymi wstrzymania kolejnych etapów negocjacji akcesyjnych do czasu, aż Ukraina rozliczy się z tą historią. Różnica dotyczyła więc nie celu, lecz stopnia stanowczości. I to właśnie łagodniejsza, ale możliwa do przyjęcia przez całą izbę poprawka Europejskiej Partii Ludowej zdobyła ostatecznie miażdżące poparcie.

Przypomnijmy tło, bo bez niego trudno zrozumieć wagę sprawy. W maju 2026 roku Zełenski nadał jednej z elitarnych jednostek ukraińskich sił specjalnych imię Bohaterów UPA. W Polsce wywołało to falę krytyki, ponieważ Ukraińska Armia Powstańcza jest kojarzona przede wszystkim ze zbrodnią wołyńską i masowymi mordami na ludności polskiej w czasie drugiej wojny światowej.

W odpowiedzi prezydent Karol Nawrocki odebrał ukraińskiemu przywódcy Order Orła Białego. W rezolucji europarlament zaznaczył, że decyzja Zełenskiego szkodzi stosunkom dobrosąsiedzkim oraz wcześniejszym wysiłkom na rzecz pojednania, a także nie jest zgodna z wartościami europejskimi. Izba wezwała jednocześnie do deeskalacji i powrotu na drogę pojednania. 

Rezolucja nie ma mocy wiążącej i nie przesądza o losach ukraińskiej akcesji. Jest jednak mocnym sygnałem politycznym. Pokazuje, że Europa gotowa jest upominać się o prawdę historyczną nawet wobec państwa, które toczy wojnę obronną z Rosją oraz, że polska wrażliwość w tej sprawie została w Brukseli i Strasburgu usłyszana. Dla rządzących to również dowód na to, że jej wpływy w największej frakcji europarlamentu potrafią przełożyć się na korzystny dla Polski rezultat.