Darmowa tomografia płuc od 1 lipca. Dla grupy ryzyka

Niskodawkowa tomografia funkcjonowała w Polsce w bardzo wąskim zakresie. Od końca 2019 roku realizowano ją wyłącznie jako Ogólnopolski Program Pilotażowy Wczesnego Wykrywania Raka Płuca, co oznaczało, że jej dostępność była mocno ograniczona.

Wielu pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka po prostu nie miało jak z niej skorzystać. Projekt rozporządzenia ma to zmienić. Zgodnie z założeniami, badanie wejdzie do stałego katalogu programów profilaktycznych — podobnie jak mammografia czy cytologia.

Oznacza to, że pacjent spełniający kryteria wiekowe i zdrowotne nie poniesie żadnych kosztów. Tomografia będzie w pełni darmowa dla osób z grupy ryzyka, do której zaliczają się przede wszystkim wieloletni palacze. To właśnie oni, najbardziej zagrożeni chorobą, zyskają realną szansę na badanie, które może uratować im życie.

Skala problemu pokazuje, jak potrzebna jest ta zmiana. Rak płuca to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce, a jego cechą jest wyjątkowo wysoki wskaźnik śmiertelności. Według danych Ministerstwa Zdrowia w ciągu ostatnich dwóch dekad z jego powodu umierało średnio około 22,1 tysiąca osób rocznie.Tragizm tej choroby polega na tym, że bardzo często wykrywa się ją zbyt późno, gdy szanse na skuteczne leczenie są już niewielkie.

I właśnie tu kryje się siła niskodawkowej tomografii. Badanie pozwala wykryć zmiany na etapie, gdy chory jeszcze nie odczuwa żadnych objawów, a nowotwór jest na tyle wczesny, że można go skutecznie leczyć.Dla osoby z wieloletnim nałogiem tytoniowym regularne badanie może być różnicą między wczesną diagnozą a wyrokiem. Warto dodać, że liczba zachorowań rośnie — szczególnie wśród kobiet.

Atutem niskodawkowej tomografii jest jej prostota i bezpieczeństwo dla pacjenta. Badanie umożliwia ocenę płuc bez podawania środka kontrastowego, jest szybkie i nieinwazyjne. Pacjent nie musi się do niego specjalnie przygotowywać, a sama procedura trwa krótko — co dodatkowo zachęca do udziału w programie osoby, które dotąd unikały badań.

Zmiana przepisów ma też wymiar czysto praktyczny. Jak wskazano w ocenie skutków regulacji, nowelizacja jest konieczna, by usunąć lukę prawną i dać Narodowemu Funduszowi Zdrowia legalne narzędzia do ogłoszenia konkursów na nowe, darmowe badanie przesiewowe.

Powstaną jasne kryteria oceny sprzętu i personelu, dzięki czemu fundusz będzie mógł sprawnie wybrać najlepsze placówki i szybko uruchomić program. Ministerstwo Zdrowia zakłada, że nowe przepisy wejdą w życie 1 lipca 2026 roku. Dla setek tysięcy palących Polaków oznacza to, że już za kilka tygodni profilaktyka, która dotąd była luksusem dostępnym dla nielicznych, stanie się prawem dostępnym dla każdego z grupy ryzyka.